23.11.2011 Premiera
najnowszego numeru rocznika Zagłada
Żydów. Studia i Materiały
Serdecznie
zapraszamy na panel dyskusyjny z okazji premiery najnowszego numeru
rocznika Zagłada
Żydów. Studia i Materiały pt.:
Polska konspiracja wobec
ukrywających się Żydów
W
dyskusji udział wezmą Joanna Tokarska-Bakir, Alina Skibińska, Jerzy
Mazurek oraz Dariusz Libionka.
Punktem wyjścia debaty będą
studia zamieszczone w najnowszym (VII) tomie rocznika Zagłada Żydów. Studia
i Materiały
traktujące o mordach na ukrywających się Żydach dokonanych na
Kielecczyźnie i Lubelszczyźnie przez członków lokalnych
struktur
konspiracyjnych i oddziałów partyzanckich Narodowej
Organizacji
Wojskowej-Armii Narodowej, Narodowych Sił Zbrojnych, Armii Krajowej i
Armii Ludowej.
Rozmawiać będziemy między innymi o: trudnościach związanych z
rekonstrukcją i interpretacją tego rodzaju zdarzeń,stanie zachowania oryginalnej
dokumentacji konspiracyjnej,sposobach analizy powojennych
materiałów śledczych i procesowych,polityce polskiego podziemia
wobec uciekinierów z gett i obozów w latach
1942-1944,problemie demoralizacji
lokalnych struktur konspiracyjnych,tendencjach przedstawiania tych
problemów w literaturze historycznej,reakcjach środowisk
kombatanckich.
Spotkanie
odbędzie się 8 grudnia
2011 r. w Warszawie w Pałacu Staszica (Nowy Świat 72)
o godz. 10.00, s. 154.
22.11.2011 Wykład
prof. Lenore J. Weitzman
21 listopada 2011 r. w
Instytucie Historii odbył się wykład prof. Lenore J. Weitzman pt. Women in the Holocaust:
Responses and coping strategies. Wykład
zorganizowany został przez Centrum Badań Żydowskich we
współpracy z Ośrodkiem Naukowo-Badawczym Problematyki Kobiet
WSMiP UŁ oraz Ambasadą Stanów Zjednoczonych.
Zapraszamy
do zapoznania się z galerią zdjęć z wykładu.
Lenore J. Weitzman ukończyła
Cornell University (B.S.), Columbia University (doktorat z socjologii)
oraz Yale Law School. Jest współwydawcą wraz z Dalią Ofer
książki “Women in the Holocaust” (Yale 1999).
Obecnie
pracuje nad książką o kobietach-kurierach (kashariyot) w żydowskim
ruchu oporu w czasie wojny.
16.11.2011 Zmarł
profesor Jakub Goldberg
Z
ogromnym żalem przyjęliśmy wiadomość o śmierci profesora Jakuba
Goldberga, światowej sławy hstoryka polskich Żydów,
absolwenta
Uniwersytetu Łódzkiego i jego wieloletniego pracownika,
profesora Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie, wykładowcy
Uniwersytetów w Hajfie, Kolonii, Monachium, Warszawie i
Kassel,
stypendysty Ośrodka Badań Dziejów Europy Środkowo-Wschodniej
w
Berlinie oraz instytutu im. S. Dubnowa w Lipsku, doktora honoris causa
Uniwersytetu Warszawskiego, członka zagranicznego Polskiej Akademii
Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności.
Pani profesor Oldze Goldberg-Mulkiewicz
składamy wyrazy serdecznego współczucia.
Zespół Centrum Badań Żydowskich
Instytutu Historii UŁ
10.11.2011 Zakończyła
się
międzynarodowa konferencja "Nie masz już żydowskich miasteczek..."
Zagłada Żydów na polskiej prowincji. Ofiary - Sprawcy -
Świadkowie
W
imieniu organizatorów serdecznie dziękujemy wszystkim
uczesntikom i gościom konferencji naukowej organizowanej przez Instytut
Pamięci Narodowej w Łodzi oraz Centrum Badań Żydowskich UŁ,
która odbyła się w dniach 27-28 października 2011 r.
Mamy nadzieję, że zgodnie z
założeniami organizatorów, wygłoszone na konferencji
teksty przybliżą nieznane dotychczas zagadnienia dotyczące Zagłady "w
cieniu wielkich gett" oraz będą wyraźnym głosem środowiska naukowego w
debacie dotyczącej stosunków polsko-żydowskich na prowincji
w
czasiedrugiej wojny światowej.
Na rok 2012 planowana jest
publikacja tomu pokonferencyjnego.
Szczególne
podziękowania należą się również patronom medialnym
konferencji:
dziennikowi Rzeczpospolita, Tygodnikowi Powszechnemu, miesięcznikowi
Słowo Żydowskie, Radio Łódź, TVP Łódź i portalowi
Histmag.org.
8.04.2011 Call for
papers: "Nie masz już żydowskich miasteczek..." Zagłada
Żydów na polskiej prowincji
Instytut
Pamięci Narodowej Oddział w Łodzi wraz z Centrum Badań Żydowskich
Uniwersytetu Łódzkiego zapraszają do wzięcia udziału w
międzynarodowej konferencji naukowej pt. "Nie masz już żydowskich
miasteczek..." Zagłada Żydów na polskiej prowincji.
Konferencja odbędzie się w dniach 27-28
października 2011 r. w Instytucie Historii UŁ.
Głównym
celem konferencji będzie przedstawienie sytuacji ludności żydowskiej na
polskiej prowincji w latach drugiej wojny światowej. Stanowić ma
próbę znalezienia odpowiedzi na pytania dotyczące
organizacji
mechanizmu zagłady Żydów oraz samego przebiegu
eksterminacji.
Ważne będzie również przedstawienie reakcji polskiego i
niemieckiego społeczeństwa na rozgrywający się obok nich dramat tysięcy
Żydów.
Program konferencji przewiduje podział na następujące grupy tematyczne: Panel
I – Sztetl
W tej części zaprezentowany zostanie w sposób syntetyczny
obraz
żydowskiej prowincji w przededniu wybuchu drugiej wojny światowej.
Główny nacisk położony zostanie na ukazanie relacji
polsko-żydowskich (gospodarczych, politycznych itp.) Panel
II – Ofiary
Druga część konferencji poświęcona będzie omówieniu
przebiegu
eksterminacji społeczności żydowskich zamieszkujących polską prowincję.
Głównymi pytaniami w tej części będą: czy proces Zagłady
wyglądał na wszystkich ziemiach okupowanej Polski tak samo? Czy można
wyróżnić pewne cechy wspólne lub
różnice w
realizacji polityki eksterminacji na ziemiach GG i włączonych do
Trzeciej Rzeszy? Czy na obu tych obszarach szanse ocalenia
„poza
drutami getta” były takie same? Panel
III – Sprawcy
W kolejnej części zaprezentowana zostanie struktura i funkcjonowanie
mechanizmu Zagłady społeczności żydowskiej na polskiej prowincji (np.
niemiecki aparat administracyjny i policyjny). Pozwoli to
również ukazać sylwetki osób odpowiedzialnych za
prowadzenie akcji eksterminacyjnych. Panel
IV – Świadkowie
Część konferencji poświęcona reakcjom polskich i niemieckich
świadków Zagłady – sąsiadów czy
członków
polskiej konspiracji. Temat ten budzi ciągle żywe emocje także poza
środowiskiem historycznym. Panel
V – Pamięć
Ostatnia część konferencji będzie próbą odpowiedzi na
pytanie o
pamięć o żydowskich mieszkańcach polskiej prowincji. Czy po zakończeniu
wojny jej ofiary zostały upamiętnione? Czy pamięć losach
mieszkańców miasteczek była i jest kultywowana? Czy
ogranicza
się wyłącznie do okresu Zagłady?
Propozycje tematów
wystąpień wraz z krótkim abstraktem (do 1500
znaków) prosimy nadsyłać na adres konferencja.miasteczka@gmail.com
w terminie do 17
maja 2011 r.
Autorzy tematów, które zostały zaakceptowane,
zostaną poinformowani przez organizatorów do 30 maja 2011 r.
Call
for papers: (.pdf),
(.doc);
wersja angielska (.pdf), (.doc)
3.03.2011 Spotkanie
poświęcone ś.p. Julianowi Baranowskiemu
Centrum Badań Żydowskich UŁ i
Polskie Towarzystwo Historyczne zapraszają na spotkanie poświęcone ś.p.
Julianowi Baranowskiemu, które
odbędzie się 17 marca 2011 r. o godz. 17 w Instytucie Historii UŁ (ul.
Kamińskiego 27a, sala Rady Wydziału).
Podczas spotkania odbędzie się m.in. prezentacja książki Studia
i szkice dedykowane Julianowi Baranowskiemu
wydanej przez Centrum Badań Żydowskich i Archiwum Państwowe w
Łodzi.
2.03.2011 "Getto
łódzkie/Litzmannstadt Getto - wychodzenie z niepamięci"
Centrum
Badań Żydowskich oraz Wojewódzka i Miejska Biblioteka
Publiczna
im. J. Piłsudskiego w Łodzi zapraszają na spotkanie "Getto
łódzkie - Litzmannstadt Getto - wychodzenie z niepamięci",
które odbędzie się 16 marca 2011 roku o godz. 13.00 w sali
konferencyjnej Biblioteki (ul. Gdańska 100/102).
W spotkaniu udział wezmą autorzy i redaktorzy publikacji:
Kronika getta
łódzkiego / Litzmannstadt Getto 1941-1944,
t.1-5, oprac. i red. naukowa Julian Baranowski, Krystyna Radziszewska,
Adam Sitarek, Michał Trębacz, Jacek Walicki, Ewa Wiatr, Piotr Zawilski;
Getto
łódzkie - Litzmannstadt Getto. 1940-1944, pod
red. Juliana Baranowskiego i Sławomira M. Nowinowskiego Europa
według Auschwitz - Litzmannstadt Ghetto
oraz
Zdzisław Jaskuła, Zofia Kraszewska-Kelcz, Zbigniew Nowaka, Joanna
Podolska, Krystyna Stołecka, Paweł Spodenkiewicz, Marek Szukalak.
Z
przykrością zawiadamiamy, że 26 lutego 2011 r. zmarła w Paryżu w wieku
88 lat Lucie Cytryn-Bialer. Była stuprocentową łodzianką, mimo że
miasto swojego urodzenia opuściła lata temu. W Łodzi spędziła swoje
dzieciństwo i wczesną młodość. Tutaj też przeżyła najcięższe chwile
swojego życia - cztery lata zamknięcia w getcie łódzkim, a w
nim, żeby wymienić jedynie: okupione czcią wydostanie matki z rąk
niemieckiej policji kryminalnej, śmierć z głodu ojca, ciężką fizyczną
pracę swoją, matki i brata. Jej brat Abramek byłby z pewnością znanym i
uznanym poetą, gdyby tylko dane mu było przeżyć wojnę. Niestety został
skierowany w Auschwitz-Birkenau na tę drugą stronę. Jedynie Lusia
przeżyła selekcję, choć miała poczucie winy, że jej okrzyk "Mamo"
nakłonił oprawcę do wydania na matkę wyroku śmierci. Tak dla zabawy i
kaprysu. Pytanie, czy gdyby wtedy nie krzyknęła, matka by przeżyła,
towarzyszyło Jej do końca. Do końca życia też starała się upamiętniać
swoich najukochańszych.
Do
końca celem Jej życia było upamiętnienie brata, Abrama Cytryna. Ciągle
szukała wydawców jego twórczości, cytowała z
pamięci całe
utwory i opowiadała o nim, wciąż i wciąż. We wstępie do książki "Wżarł
się we mnie ból. Próby literackie Abrama Cytryna"
podkreślała: "Pisanie o mojej rodzinie to mój obowiązek.
Chciałabym, żeby Abramek - kiedy umrę - został w pamięci przyszłych
pokoleń, przede wszystkim młodych ludzi. Kiedy pisał te wiersze, był w
ich wieku. Pisać, to znaczyło dla niego żyć. Mówił często,
że
jeśli zabraknie mu pióra, będzie pisał własną krwią.
Chciałam
zadedykować tę książkę wszystkim dzieciom świata." Jako
współwydawcy cieszymy się, że udało nam się opublikować
najpełniejszy jak dotąd tom poezji i prozy Abramka. Cieszymy się
również, że Lusi bardzo się książka podobała, oraz że udało
się
wydać ją w Łodzi, gdzie już wcześniej nazwano imieniem Jej brata jedną
z ulic.
Rozmawialiśmy z Lusią kilkanaście dni przed śmiercią. Bardzo cierpiała.
Mówienie przychodziło Jej z ogromnym trudem. Zdążyła
powiedzieć,
ona, Żydówka, że w Łodzi odprawiona została w jej intencji
msza
święta. Sprawiło Jej to najwyraźniej radość. I prosiła, abyśmy nie
zapominali o Abramku.
Obiecaliśmy więc pamiętać
25.02.2011 Marzec 1968
w Łodzi
Zapraszamy
na promocję książki Marzec 1968 w Łodzi wydaną przez Instytut Pamięci
Narodowej Oddział w Łodzi. Książka jest interesującym wyborem
źródeł dotyczących wydarzeń marcowych w Łodzi.
Promocja
odbędzie się 10 marca 2011 r. o godzinie 17.00 w Łódzkim
Domu
Kultury (ul. Traugutta 18) w sali 211. Spotkanie poprowadzi Michał
Trębacz.
Promocji towarzyszyć będzie projekcja filmu dokumentalnego
"Perecowicze" w reżyserii Sławomira Grunberga.
Zapraszamy!
19.01.2011 Przemówienie
prof. Jakuba Goldberga
Zapraszamy do odsłuchania
przemówienia wygłoszonego przez prof. Jakuba Goldberga
podczas uroczystości odnowienia doktoratu na Uniwersytecie Łodzkim,
która odbyła się w maju 2010 r.
Plik w formacie MP3 można
odsłuchać poniżej, lub pobrać bezpośrednio ze strony.
Prof. Jakub Goldberg jest
jednym z najwybitniejszych badaczy dziejów społeczności
żydowskiej w Polsce epoki nowożytnej. Opublikował szereg monografii i
artykułów naukowych, w których zajmował się m.in.
problemami stosunków polsko-żydowskich, asymilacji,
konwersji na chrześcijaństwo. W 2010 r. ukazała się dedykowana Panu
Profesorowi publikacja "Należę
do polskiej szkoły historycznej..." Studia i szkice dedykowane prof.
Jakubowi Goldbergowi z okazji odnowienia doktoratu na Uniwersytecie
Łódzkim przygotowana przez
pracowników Centrum Badań Żydowskich i Katedry Historii
Historiografii UŁ pod red. prof. Rafała Stobieckiego i dr. Jacka
Walickiego.
Informacje na temat wydawnictwa można znaleźć w zakładce Publikacje.
18.01.2011 "Słuchają
słów Prezesa..." Księga przemówień Mordechaja
Chaima Rumkowskiego
Ukazała się najnowsza
publikacja przygotowana przez pracowników Centrum Badań
Żydowskich UŁ we współpracy z Archiwum Państwowym w Łodzi - Księga przemówień
Mordechaja Chaima Rumkowskiego. Redakcję i opracowanie
naukowe tego niezwykle interesującego źródła przygotowali
Adam Sitarek i Michał Trębacz.
Zbiór
przemówień jest źródłem historycznym,
które wymyka się próbom klasyfikacji. Z jednej
strony jest to księga pamiątkowa stworzona dla
„dyktatora” przez podległych mu
urzędników. Pojawiające się we wstępach i tekstach
przemówień komentarze odnoszące się do osoby Rumkowskiego są
jednoznacznie pozytywne, przemówienia są zawsze
„doniosłe”, mieszkańcy „informowani są
bezpośrednio przez Prezesa o wszystkich ważnych
zagadnieniach”, a jego główną zasługą jest fakt,
że „ludność nie tonie w mrokach niewiedzy”.
Przemówienia „każdorazowo wyjaśniają sytuację i
chronią getto przez zgubnymi skutkami dezorientacji”.
Z drugiej jednak strony Rumkowski nie zostawił po sobie dziennika czy
innej formy relacji, takich jak chociażby zapiski kierownika
warszawskiego Judenratu Adama Czerniakowa. Stąd
przemówienia, z pewnymi jednak zastrzeżeniami, można uznać
za źródło, które, podążając za Pawłem
Spodenkiewiczem, „pozwala nam zaponznać się ze sposobem
myślenia Rumkowskiego”. Widoczne jest to przede wszystkim w
języku przemówień oraz roli, jaką wyznaczył sobie Przełożony
Starszeństwa Żydów. Zdaniem badacza „odciska się
też na nich tragiczna i pełna sprzeczności sytuacja w której
się znajdował” (fragment wstępu).
