23.11.2011
Premiera najnowszego numeru rocznika Zagłada Żydów. Studia i Materiały

Centrum Badan nad Zagładą Żydów

Serdecznie zapraszamy na panel dyskusyjny z okazji premiery najnowszego numeru rocznika Zagłada Żydów. Studia i Materiały pt.:

Polska konspiracja wobec ukrywających się Żydów

W dyskusji udział wezmą Joanna Tokarska-Bakir, Alina Skibińska, Jerzy Mazurek oraz Dariusz Libionka.

Punktem wyjścia debaty będą studia zamieszczone w najnowszym (VII) tomie rocznika Zagłada Żydów. Studia i Materiały traktujące o mordach na ukrywających się Żydach dokonanych na Kielecczyźnie i Lubelszczyźnie przez członków lokalnych struktur konspiracyjnych i oddziałów partyzanckich Narodowej Organizacji Wojskowej-Armii Narodowej, Narodowych Sił Zbrojnych, Armii Krajowej i Armii Ludowej.

Rozmawiać będziemy między innymi o: trudnościach związanych z rekonstrukcją i interpretacją tego rodzaju zdarzeń, stanie zachowania oryginalnej dokumentacji konspiracyjnej, sposobach analizy powojennych materiałów śledczych i procesowych, polityce polskiego podziemia wobec uciekinierów z gett i obozów w latach 1942-1944, problemie demoralizacji lokalnych struktur konspiracyjnych, tendencjach przedstawiania tych problemów w literaturze historycznej, reakcjach środowisk kombatanckich.

Spotkanie odbędzie się 8 grudnia 2011 r. w Warszawie w Pałacu Staszica (Nowy Świat 72)
o godz. 10.00, s. 154.

Więcej informacji na stronie Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFiS PAN.


22.11.2011
Wykład prof. Lenore J. Weitzman 


21 listopada 2011 r. w Instytucie Historii odbył się wykład prof. Lenore J. Weitzman pt. Women in the Holocaust: Responses and coping strategies. Wykład zorganizowany został przez Centrum Badań Żydowskich we współpracy z Ośrodkiem Naukowo-Badawczym Problematyki Kobiet WSMiP UŁ oraz Ambasadą Stanów Zjednoczonych.

Zapraszamy do zapoznania się z galerią zdjęć z wykładu.

Lenore J. Weitzman ukończyła Cornell University (B.S.), Columbia University (doktorat z socjologii) oraz Yale Law School. Jest współwydawcą wraz z Dalią Ofer książki “Women in the Holocaust” (Yale 1999). Obecnie pracuje nad książką o kobietach-kurierach (kashariyot) w żydowskim ruchu oporu w czasie wojny.


16.11.2011
Zmarł profesor Jakub Goldberg 

Prof. Jakub Goldberg

Z ogromnym żalem przyjęliśmy wiadomość o śmierci profesora Jakuba Goldberga, światowej sławy hstoryka polskich Żydów, absolwenta Uniwersytetu Łódzkiego i jego wieloletniego pracownika, profesora Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie, wykładowcy Uniwersytetów w Hajfie, Kolonii, Monachium, Warszawie i Kassel, stypendysty Ośrodka Badań Dziejów Europy Środkowo-Wschodniej w Berlinie oraz instytutu im. S. Dubnowa w Lipsku, doktora honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego, członka zagranicznego Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności.

Pani profesor Oldze Goldberg-Mulkiewicz składamy wyrazy serdecznego współczucia.

Zespół Centrum Badań Żydowskich Instytutu Historii UŁ


10.11.2011
Zakończyła się międzynarodowa konferencja "Nie masz już żydowskich miasteczek..." Zagłada Żydów na polskiej prowincji. Ofiary - Sprawcy - Świadkowie 

W imieniu organizatorów serdecznie dziękujemy wszystkim uczesntikom i gościom konferencji naukowej organizowanej przez Instytut Pamięci Narodowej w Łodzi oraz Centrum Badań Żydowskich UŁ, która odbyła się w dniach 27-28 października 2011 r.

Mamy nadzieję, że zgodnie z założeniami organizatorów, wygłoszone na konferencji teksty przybliżą nieznane dotychczas zagadnienia dotyczące Zagłady "w cieniu wielkich gett" oraz będą wyraźnym głosem środowiska naukowego w debacie dotyczącej stosunków polsko-żydowskich na prowincji w czasiedrugiej wojny światowej.

Na rok 2012 planowana jest publikacja tomu pokonferencyjnego.

Szczególne podziękowania należą się również patronom medialnym konferencji: dziennikowi Rzeczpospolita, Tygodnikowi Powszechnemu, miesięcznikowi Słowo Żydowskie, Radio Łódź, TVP Łódź i portalowi Histmag.org.


8.04.2011
Call for papers: "Nie masz już żydowskich miasteczek..." Zagłada Żydów na polskiej prowincji 

   

Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Łodzi wraz z Centrum Badań Żydowskich Uniwersytetu Łódzkiego zapraszają do wzięcia udziału w międzynarodowej konferencji naukowej pt. "Nie masz już żydowskich miasteczek..." Zagłada Żydów na polskiej prowincji. Konferencja odbędzie się w dniach 27-28 października 2011 r. w Instytucie Historii UŁ.

Głównym celem konferencji będzie przedstawienie sytuacji ludności żydowskiej na polskiej prowincji w latach drugiej wojny światowej. Stanowić ma próbę znalezienia odpowiedzi na pytania dotyczące organizacji mechanizmu zagłady Żydów oraz samego przebiegu eksterminacji. Ważne będzie również przedstawienie reakcji polskiego i niemieckiego społeczeństwa na rozgrywający się obok nich dramat tysięcy Żydów.

Program konferencji przewiduje podział na następujące grupy tematyczne:
Panel I – Sztetl
W tej części zaprezentowany zostanie w sposób syntetyczny obraz żydowskiej prowincji w przededniu wybuchu drugiej wojny światowej. Główny nacisk położony zostanie na ukazanie relacji polsko-żydowskich (gospodarczych, politycznych itp.)
Panel II – Ofiary
Druga część konferencji poświęcona będzie omówieniu przebiegu eksterminacji społeczności żydowskich zamieszkujących polską prowincję. Głównymi pytaniami w tej części będą: czy proces Zagłady wyglądał na wszystkich ziemiach okupowanej Polski tak samo? Czy można wyróżnić pewne cechy wspólne lub różnice w realizacji polityki eksterminacji na ziemiach GG i włączonych do Trzeciej Rzeszy? Czy na obu tych obszarach szanse ocalenia „poza drutami getta” były takie same?
Panel III – Sprawcy
W kolejnej części zaprezentowana zostanie struktura i funkcjonowanie mechanizmu Zagłady społeczności żydowskiej na polskiej prowincji (np. niemiecki aparat administracyjny i policyjny). Pozwoli to również ukazać sylwetki osób odpowiedzialnych za prowadzenie akcji eksterminacyjnych.
Panel IV – Świadkowie
Część konferencji poświęcona reakcjom polskich i niemieckich świadków Zagłady – sąsiadów czy członków polskiej konspiracji. Temat ten budzi ciągle żywe emocje także poza środowiskiem historycznym.
Panel V – Pamięć
Ostatnia część konferencji będzie próbą odpowiedzi na pytanie o pamięć o żydowskich mieszkańcach polskiej prowincji. Czy po zakończeniu wojny jej ofiary zostały upamiętnione? Czy pamięć losach mieszkańców miasteczek była i jest kultywowana? Czy ogranicza się wyłącznie do okresu Zagłady? 

Propozycje tematów wystąpień wraz z krótkim abstraktem (do 1500 znaków) prosimy nadsyłać na adres konferencja.miasteczka@gmail.com w terminie do 17 maja 2011 r.
Autorzy tematów, które zostały zaakceptowane, zostaną poinformowani przez organizatorów do 30 maja 2011 r.

Call for papers: (.pdf), (.doc); wersja angielska (.pdf), (.doc)

W razie pytań prosimy o kontakt na adres: konferencja.miasteczka@gmail.com


3.03.2011
Spotkanie poświęcone ś.p. Julianowi Baranowskiemu 

Centrum Badań Żydowskich UŁ i Polskie Towarzystwo Historyczne zapraszają na spotkanie poświęcone ś.p. Julianowi Baranowskiemu, które odbędzie się 17 marca 2011 r. o godz. 17 w Instytucie Historii UŁ (ul. Kamińskiego 27a, sala Rady Wydziału).
Podczas spotkania odbędzie się m.in. prezentacja książki Studia i szkice dedykowane Julianowi Baranowskiemu wydanej przez Centrum Badań Żydowskich i Archiwum Państwowe w Łodzi.

Julian Baranowski


2.03.2011
"Getto łódzkie/Litzmannstadt Getto - wychodzenie z niepamięci"

Centrum Badań Żydowskich oraz Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. J. Piłsudskiego w Łodzi zapraszają na spotkanie "Getto łódzkie - Litzmannstadt Getto - wychodzenie z niepamięci", które odbędzie się 16 marca 2011 roku o godz. 13.00 w sali konferencyjnej Biblioteki (ul. Gdańska 100/102). 
W spotkaniu udział wezmą autorzy i redaktorzy publikacji:

Kronika getta łódzkiego / Litzmannstadt Getto 1941-1944, t.1-5, oprac. i red. naukowa Julian Baranowski, Krystyna Radziszewska, Adam Sitarek, Michał Trębacz, Jacek Walicki, Ewa Wiatr, Piotr Zawilski;
Getto łódzkie - Litzmannstadt Getto. 1940-1944, pod red. Juliana Baranowskiego i Sławomira M. Nowinowskiego
Europa według Auschwitz - Litzmannstadt Ghetto

oraz
Zdzisław Jaskuła, Zofia Kraszewska-Kelcz, Zbigniew Nowaka, Joanna Podolska, Krystyna Stołecka, Paweł Spodenkiewicz, Marek Szukalak.

Zapraszamy!

Zaproszenie (.pdf)


2.03.2011
Zmarła Lucie Cytryn-Bialer 

Z przykrością zawiadamiamy, że 26 lutego 2011 r. zmarła w Paryżu w wieku 88 lat Lucie Cytryn-Bialer. Była stuprocentową łodzianką, mimo że miasto swojego urodzenia opuściła lata temu. W Łodzi spędziła swoje dzieciństwo i wczesną młodość. Tutaj też przeżyła najcięższe chwile swojego życia - cztery lata zamknięcia w getcie łódzkim, a w nim, żeby wymienić jedynie: okupione czcią wydostanie matki z rąk niemieckiej policji kryminalnej, śmierć z głodu ojca, ciężką fizyczną pracę swoją, matki i brata. Jej brat Abramek byłby z pewnością znanym i uznanym poetą, gdyby tylko dane mu było przeżyć wojnę. Niestety został skierowany w Auschwitz-Birkenau na tę drugą stronę. Jedynie Lusia przeżyła selekcję, choć miała poczucie winy, że jej okrzyk "Mamo" nakłonił oprawcę do wydania na matkę wyroku śmierci. Tak dla zabawy i kaprysu. Pytanie, czy gdyby wtedy nie krzyknęła, matka by przeżyła, towarzyszyło Jej do końca. Do końca życia też starała się upamiętniać swoich najukochańszych. 

Do końca celem Jej życia było upamiętnienie brata, Abrama Cytryna. Ciągle szukała wydawców jego twórczości, cytowała z pamięci całe utwory i opowiadała o nim, wciąż i wciąż. We wstępie do książki "Wżarł się we mnie ból. Próby literackie Abrama Cytryna" podkreślała: "Pisanie o mojej rodzinie to mój obowiązek. Chciałabym, żeby Abramek - kiedy umrę - został w pamięci przyszłych pokoleń, przede wszystkim młodych ludzi. Kiedy pisał te wiersze, był w ich wieku. Pisać, to znaczyło dla niego żyć. Mówił często, że jeśli zabraknie mu pióra, będzie pisał własną krwią. Chciałam zadedykować tę książkę wszystkim dzieciom świata." Jako współwydawcy cieszymy się, że udało nam się opublikować najpełniejszy jak dotąd tom poezji i prozy Abramka. Cieszymy się również, że Lusi bardzo się książka podobała, oraz że udało się wydać ją w Łodzi, gdzie już wcześniej nazwano imieniem Jej brata jedną z ulic.

Rozmawialiśmy z Lusią kilkanaście dni przed śmiercią. Bardzo cierpiała. Mówienie przychodziło Jej z ogromnym trudem. Zdążyła powiedzieć, ona, Żydówka, że w Łodzi odprawiona została w jej intencji msza święta. Sprawiło Jej to najwyraźniej radość. I prosiła, abyśmy nie zapominali o Abramku.

Obiecaliśmy więc pamiętać

Lucie Cytryn-Bialer


25.02.2011
Marzec 1968 w Łodzi 

Zapraszamy na promocję książki Marzec 1968 w Łodzi wydaną przez Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Łodzi. Książka jest interesującym wyborem źródeł dotyczących wydarzeń marcowych w Łodzi. 

Okładka Marzec 1968 w Łodzi

Promocja odbędzie się 10 marca 2011 r. o godzinie 17.00 w Łódzkim Domu Kultury (ul. Traugutta 18) w sali 211. Spotkanie poprowadzi Michał Trębacz. 
Promocji towarzyszyć będzie projekcja filmu dokumentalnego "Perecowicze" w reżyserii Sławomira Grunberga.

Zapraszamy!


19.01.2011
Przemówienie prof. Jakuba Goldberga 

Zapraszamy do odsłuchania przemówienia wygłoszonego przez prof. Jakuba Goldberga podczas uroczystości odnowienia doktoratu na Uniwersytecie Łodzkim, która odbyła się w maju 2010 r.

Plik w formacie MP3 można odsłuchać poniżej, lub pobrać bezpośrednio ze strony.

Otwórz plik

Prof. Jakub Goldberg jest jednym z najwybitniejszych badaczy dziejów społeczności żydowskiej w Polsce epoki nowożytnej. Opublikował szereg monografii i artykułów naukowych, w których zajmował się m.in. problemami stosunków polsko-żydowskich, asymilacji, konwersji na chrześcijaństwo. W 2010 r. ukazała się dedykowana Panu Profesorowi publikacja "Należę do polskiej szkoły historycznej..." Studia i szkice dedykowane prof. Jakubowi Goldbergowi z okazji odnowienia doktoratu na Uniwersytecie Łódzkim przygotowana przez pracowników Centrum Badań Żydowskich i Katedry Historii Historiografii UŁ pod red. prof. Rafała Stobieckiego i dr. Jacka Walickiego. Informacje na temat wydawnictwa można znaleźć w zakładce Publikacje.


18.01.2011
"Słuchają słów Prezesa..." Księga przemówień Mordechaja Chaima Rumkowskiego

Ukazała się najnowsza publikacja przygotowana przez pracowników Centrum Badań Żydowskich UŁ we współpracy z Archiwum Państwowym w Łodzi - Księga przemówień Mordechaja Chaima Rumkowskiego. Redakcję i opracowanie naukowe tego niezwykle interesującego źródła przygotowali Adam Sitarek i Michał Trębacz.

Zbiór przemówień jest źródłem historycznym, które wymyka się próbom klasyfikacji. Z jednej strony jest to księga pamiątkowa stworzona dla „dyktatora” przez podległych mu urzędników. Pojawiające się we wstępach i tekstach przemówień komentarze odnoszące się do osoby Rumkowskiego są jednoznacznie pozytywne, przemówienia są zawsze „doniosłe”, mieszkańcy „informowani są bezpośrednio przez Prezesa o wszystkich ważnych zagadnieniach”, a jego główną zasługą jest fakt, że „ludność nie tonie w mrokach niewiedzy”. Przemówienia „każdorazowo wyjaśniają sytuację i chronią getto przez zgubnymi skutkami dezorientacji”.
Z drugiej jednak strony Rumkowski nie zostawił po sobie dziennika czy innej formy relacji, takich jak chociażby zapiski kierownika warszawskiego Judenratu Adama Czerniakowa. Stąd przemówienia, z pewnymi jednak zastrzeżeniami, można uznać za źródło, które, podążając za Pawłem Spodenkiewiczem, „pozwala nam zaponznać się ze sposobem myślenia Rumkowskiego”. Widoczne jest to przede wszystkim w języku przemówień oraz roli, jaką wyznaczył sobie Przełożony Starszeństwa Żydów. Zdaniem badacza „odciska się też na nich tragiczna i pełna sprzeczności sytuacja w której się znajdował” (fragment wstępu).


Zobacz archiwum aktualności: 2010, 2009, 2008

Copyright ©2005-2011 | Uniwersytet Łódzki, Centrum Badań Żydowskich / University of Lodz, Center for Jewish Research | email: judaica(at)uni.lodz.pl